Czy Polacy boją się końca świata?

Jesienny smog, zanieczyszczone rzeki, protesty dla klimatu blokujące ulice polskich miast. Coraz wyraźniej widać, że stoimy na krawędzi. Czy koniec świata to tylko mit, czy realne zagrożenie?

Czy Polacy boją się końca świata?

Istnieje wiele teorii dotyczących końca świata, mniej lub bardziej prawdopodobnych. Obraz apokalipsy zakorzenił się w naszej kulturze i stał się podstawą do wielu powieści, komiksów oraz filmów. Ostatnie katastrofy ekologiczne – pożary lasów w Amazonii i na Syberii, wszechobecny chaos informacyjny i coraz bardziej widoczne nierówności społeczne sprawiają, że coraz mniej pewnie czujemy się w otaczającym nas świecie. Panuje powszechne przekonanie, że coś musi się zmienić, bo inaczej świat, jaki znamy, przestanie istnieć. Jak Polacy wyobrażają sobie koniec świata i co o nim sądzą? Agencja badawcza SW Research na zlecenie telewizji FOX przeprowadziła badanie, którego celem było poznanie opinii Polaków na temat terminu końca świata, przyczyn ewentualnej apokalipsy i możliwości przeżycia.

Jesteśmy zagrożeniem sami dla siebie

Okazuje się, że to właśnie naszej działalności obawiamy się najbardziej. Podczas badania w odpowiedzi na pytanie o to, jakie mogą być „potencjalne przyczyny końca świata”, respondenci mogli wybrać maksymalnie 3 odpowiedzi z przedstawionej listy. Wyniki prezentują się następująco:

Czy Polacy boją się końca świata?

Jak zauważa prof. Lech M. Nijakowski z Uniwersytetu Warszawskiego, socjolog i autor książki „Świat po Apokalipsie. Społeczeństwo w świetle postapokaliptycznych tekstów kultury popularnej”:

 – Odpowiedzi te pokazują, że świadomość zbiorowa jest pod silnym wpływem publicznych debat i kultury popularnej. Na pierwszym miejscu wymieniono globalne ocieplenie, o którym teraz wiele się mówi na różnych forach. Pozostałe przyczyny, w tym mało prawdopodobne, jak katastrofa kosmiczna, są zaś często podstawą scenariuszy widowiskowych filmów. Na bardzo prawdopodobną pandemię wskazało tylko 20,8% badanych. Można założyć, że scenariusze końca, o których myślą respondenci, są zaczerpnięte przede wszystkim z filmów, powieści, komiksów czy gier komputerowych.

Okazuje się, że istotnym czynnikiem wpływającym na postrzeganie potencjalnych przyczyn końca świata jest wiek i ekspozycja na informację. Wśród ludzi młodych (18-29 lat) dominuje przekonanie, że to globalne ocieplenie stanowi największe zagrożenie dla świata, natomiast starsi (45+), w perspektywie czasowej będący bliżej doświadczeń wojennych, są przekonani, że najbardziej prawdopodobną przyczyną końca świata jest wojna nuklearna.

Kiedy nastąpi koniec świata?

Jedna czwarta badanych (25,6%) nie była w stanie udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o przewidywaną datę końca świata. Co dwudziesta osoba uważa z kolei, że koniec świata może nastąpić jeszcze za jej życia, a co trzecia wśród nich wskazuje, że może się to wydarzyć w ciągu najbliższych 5-20 lat. Grupa badanych, którzy spodziewają się końca świata na przestrzeni maksymalnie dwóch najbliższych pokoleń, stanowi 15%. To podobny odsetek do grupy, która uważa, że koniec świata nie nastąpi nigdy (17%). Co trzecia osoba (33%) uważa, że apokalipsa nastąpi nie później niż za 1000 lat.

Przetrwają tylko najwytrwalsi?

Na pytanie o to, czy możliwe jest, aby część ludzi przetrwała apokalipsę, niemal połowa badanych (48,3%) odpowiedziała twierdząco. Prawie jedna trzecia ankietowanych (ponad 30%) nie ma w tej sprawie zdania. Według profesora Nijakowskiego wyniki te pokazują, że badani „posługiwali się różnymi definicjami „końca świata” – od globalnej katastrofy, która przyniesie wiele ofiar śmiertelnych i głęboką zmianę życia społecznego po zagładę całej ludzkości. To zamieszanie odzwierciedla także wielowątkowość publicznej debaty, w której apokaliptyczne memy wymieszane są z ekspertyzami naukowców”.
Badani, którzy uznali, że ludzie mogą przetrwać apokalipsę, zostali zapytani także o to, w jaki sposób mogliby przeżyć katastrofę. Przeważającą strategią wybraną przez 40,2% badanych była odpowiedź „w schronie”. Inne rozwiązania mają zdecydowanie mniej zwolenników.

Czy Polacy boją się końca świata?

– W dziełach kultury popularnej ocaleni często żyją w schronach i innych podziemnych obiektach. Wyobrażenia te podsycają publiczne doniesienia, np. o inwestycjach wojskowych lub kupowaniu schronów przez amerykańskich bogaczy. Przetrwanie staje się przywilejem nielicznej grupy osób, które schrony posiadają lub mają do nich dostęp. Zaniepokojenie może budzić fakt zauważony że wśród odpowiedzi brakuje strategii zbiorowych, opartych na wspólnotowym działaniu i zaufaniu – komentuje profesor Nijakowski – Badanie przeprowadzone na zlecenie telewizji FOX pokazuje, że wyobrażenia na temat apokalipsy są mało realistyczne i silnie zakorzenione w kulturze popularnej. Wyniki ankiety pokazują także wielość definicji „końca świata”, co odpowiada wielowątkowości debaty publicznej – dodaje.

Obraz apokalipsy towarzyszy nam nie od dziś. Poczucie, że koniec świata jest bliski narasta z dnia na dzień. Niepokój wywołuje myśl, że nasza przyszłość stoi pod znakiem zapytania. Dodatkowe zmartwienia, których pojawia się coraz więcej, uzmysławiają nam, jak bardzo nasza rzeczywistość może ulec zmianie.

Wpis znaleziono dzięki:

- Koniec świata

- Apokalipsa

- Katastrofa klimatyczna