Rak piersi pozostaje najczęściej rozpoznawanym nowotworem złośliwym wśród kobiet w Polsce. Co roku tysiące pacjentek słyszy tę diagnozę, a moment wykrycia choroby wciąż decyduje o skuteczności leczenia. W Europejskim Dniu Walki z Rakiem Piersi (15 października) lek. Paweł Gruszecki, ordynator Oddziału Ginekologiczno-Położniczego w Szpitalu im. Rudolfa Weigla w Blachowni, Scanmed, mówi o profilaktyce, diagnostyce i znaczeniu wsparcia psychicznego w walce z chorobą.
Im wcześniejsze wykrycie, tym większe szanse na wyleczenie
Podstawą skutecznej walki z rakiem piersi jest profilaktyka wtórna – działania pozwalające na wczesne wykrycie zmian nowotworowych.
Wczesna diagnoza daje możliwość szybkiej interwencji medycznej, a tym samym zdecydowanie lepsze rokowania – podkreśla lek. Paweł Gruszecki. – Dlatego tak istotne są regularne badania obrazowe, jak USG czy mammografia, oraz uważność na sygnały płynące z własnego ciała.
W Polsce kobiety w wieku 45–74 lat mogą korzystać z mammografii w ramach programów przesiewowych NFZ co dwa lata. U młodszych pacjentek zaleca się USG piersi, szczególnie jeśli istnieją czynniki ryzyka lub pojawiają się niepokojące objawy.
Samobadanie piersi – prosty, ale ważny nawyk
– Każda kobieta od około 20. roku życia powinna wykonywać samobadanie piersi raz w miesiącu, najlepiej tuż po zakończeniu miesiączki – przypomina lek. Paweł Gruszecki, ordynator Oddziału Ginekologiczno-Położniczego w Szpitalu im. Rudolfa Weigla w Blachowni. – To nie tylko sposób na szybkie wykrycie zmian, ale też na lepsze poznanie własnego ciała. Kiedy kobieta regularnie bada piersi, uczy się rozpoznawać ich naturalne cykliczne zmiany. Dzięki temu łatwiej dostrzec coś niepokojącego i zgłosić się do lekarza na czas.
Jak tłumaczy dr Gruszecki, samobadanie nie zastępuje badań obrazowych, takich jak USG czy mammografia, ale jest ważnym elementem profilaktyki. – Wczesne wykrycie zmian może uratować życie – podkreśla. – Często kobiety zauważają guzek lub zgrubienie, zanim pojawią się objawy, co pozwala na szybką diagnozę i skuteczniejsze leczenie. Samobadanie daje też poczucie kontroli nad własnym zdrowiem i zmniejsza lęk związany z nieznanym.
Dlatego, według lekarza, warto traktować tę czynność jak codzienny rytuał zdrowotny. – To kilka minut w miesiącu, które mogą realnie uratować życie. Wystarczy odrobina uwagi i systematyczności – dodaje dr Gruszecki.
Samobadanie piersi jest proste, szybkie i bezbolesne, a jego regularne wykonywanie ułatwia nie tylko wczesne wykrycie zmian, ale również lepsze poznanie własnego ciała i sygnałów, jakie ono wysyła.
Przełamywanie strachu przed badaniami
Mimo rosnącej świadomości wiele kobiet odkłada profilaktykę z powodu lęku, obawy przed bólem czy wstydu.
Badania piersi powinny być traktowane tak naturalnie, jak kontrola wzroku czy ciśnienia – podkreśla ordynator. – To wyraz odpowiedzialności, a nie powód do skrępowania.
Ogromną rolę odgrywają także lekarze pierwszego kontaktu, ginekolodzy i położne, których zachęta i spokojna rozmowa często pomagają przełamać obawy.
Styl życia ma znaczenie
Choć genetyka odgrywa istotną rolę w ryzyku zachorowania na raka piersi – mutacje BRCA1 i BRCA2 odpowiadają za 5–10% przypadków – większość nowotworów wynika z czynników środowiskowych i stylu życia. To oznacza, że wiele zależy od codziennych decyzji i nawyków.
– Profilaktyka raka piersi nie ogranicza się wyłącznie do badań – mówi lek. Paweł Gruszecki, ordynator Oddziału Ginekologiczno-Położniczego w Szpitalu im. Rudolfa Weigla w Blachowni. – Aktywność fizyczna przez co najmniej 150 minut tygodniowo, utrzymanie prawidłowej masy ciała, unikanie palenia i nadmiernego spożycia alkoholu to realne działania zmniejszające ryzyko zachorowania.
Lekarz podkreśla, że równie ważne jest świadome podejście do terapii hormonalnej. – Długotrwała hormonalna terapia zastępcza może zwiększać ryzyko raka piersi, dlatego powinna być stosowana tylko pod ścisłą kontrolą lekarza, po ocenie indywidualnych czynników ryzyka – tłumaczy dr Gruszecki. – Świadomość własnego ciała, obserwacja zmian oraz regularne badania w połączeniu ze zdrowym stylem życia to najskuteczniejsza strategia profilaktyki.
Każda z tych codziennych decyzji – od wyboru aktywności fizycznej, przez nawyki żywieniowe, po świadome podejście do leków i suplementów – ma znaczenie. To pokazuje, że profilaktyka raka piersi to nie tylko wizyta u lekarza, lecz całościowe dbanie o zdrowie i odpowiedzialność wobec siebie.
Nowoczesna diagnostyka: metoda ICG
W diagnostyce raka piersi coraz częściej wykorzystuje się innowacyjne technologie. Jedną z nich jest metoda ICG (barwnik indocyjaniny zielonej).
ICG pozwala precyzyjnie oznaczyć tzw. węzły wartownicze, co umożliwia ocenę zaawansowania choroby bez radykalnego usuwania wielu węzłów chłonnych – tłumaczy lek. Gruszecki. – Dzięki temu pacjentki są mniej narażone na powikłania, takie jak obrzęk limfatyczny, a lekarze otrzymują cenne informacje do dalszego leczenia.
Wsparcie psychiczne – niezbędne w procesie leczenia
Rak piersi wpływa nie tylko na ciało, ale i psychikę oraz życie codzienne. Dlatego tak istotne jest wsparcie psychologiczne dla pacjentek i ich bliskich. Badania pokazują, że profesjonalna opieka psychologiczna poprawia jakość życia i może wspomagać skuteczność terapii.
Nie każda zmiana w piersi to rak, ale każdą warto skonsultować z lekarzem – apeluje lek. Gruszecki. – Lepiej przyjść na badanie bez potrzeby niż przeoczyć coś, co można wyleczyć na czas.
Październik – czas refleksji i profilaktyki
Różowy październik to moment, który symbolicznie przypomina o znaczeniu profilaktyki raka piersi. Jednak troska o zdrowie nie powinna ograniczać się wyłącznie do kampanii edukacyjnych czy jednorazowych akcji. To codzienna odpowiedzialność wobec siebie – uważność na sygnały wysyłane przez ciało, regularne badania i świadome wybory związane ze stylem życia.
– Październik to dobra okazja, by zatrzymać się na chwilę i pomyśleć o swoim zdrowiu, ale prawdziwa profilaktyka dzieje się przez cały rok – podkreśla lek. Paweł Gruszecki. – To, jak dbamy o ciało i jakie decyzje podejmujemy na co dzień, realnie wpływa na nasze szanse zachowania zdrowia i spokoju ducha.
Świadomość własnego ciała, regularne badania piersi oraz świadome, zdrowe wybory – od aktywności fizycznej po odpowiednie nawyki żywieniowe – mogą znacząco zmniejszyć ryzyko chorób i dać kobietom poczucie kontroli nad własnym życiem. Różowy październik jest więc nie tylko symbolem walki z rakiem, ale też zachętą do wprowadzenia małych, ale skutecznych zmian, które procentują przez cały rok.
